RESEARCH PAPER
Effect of an anti-tobacco programme of health education on changes in health behaviours among junior high school adolescents in Białystok, Poland
 
More details
Hide details
1
Department of Public Health, Medical University of Bialystok, Poland
2
University Clinical Hospital, Białystok, Poland
3
Higher School of Public Health, Zielona Góra, Poland
 
Ann Agric Environ Med. 2013;20(1):167–172
KEYWORDS
ABSTRACT
Introduction. School health education programmes are among the instruments for the prevention of tobacco smoking among children and adolescents. Knowledge obtained in evaluation studies of these programmes indicates the degree of their effectiveness and serves to improve their quality. Objective. Recognition and evaluation of the effect of two-year anti-tobacco programme of health education on the changes in the level of knowledge, attitudes and behaviours of adolescents. Materials and method. An intervention study was originated in May 2007, and covered 859 first-year schoolchildren from eight public junior high schools in Białystok in Poland, from among 3,318 schoolchildren attending 33 schools. The sample was selected by means of two-stage stratified sampling with consideration of two groups: an intervention group covered with educational actions (417 schoolchildren), and a control group (442 schoolchildren), where anti-tobacco education was not carried out. Before the educational programme and after its completion an evaluation of knowledge, attitudes and behaviours of junior high school adolescents was performed with respect to nicotinism, based on a survey. The educational part consisted in conducting within 2 years, 4 educational classes and 2 competitions concerning tobacco-related problems. Results. After two years, in the group of adolescents covered by the educational programme a significant increase was observed – by 11.6% – in the percentage of schoolchildren who were familiar with the negative effects of tobacco smoking, and an increase by 4.4% of those who were convinced that smoking is harmful. With respect to adolescents’ attitudes, the effect of the programme was noted in only one of six components analyzed. After completion of the two-year educational programme, both in the group covered by this programme and the control group, the percentage of smokers significantly increased (by 12.8% and 12.7%, respectively). Conclusions. It is necessary to evaluate the health education programme from the aspect of both the actual hard effects of the anti-nicotine programme (changes in behaviour), and indirect effects – soft (knowledge, skills) which are a basis for the potential verification of the programme in order to increase its effectiveness.
 
REFERENCES (30)
1.
WHO Report on the Global Tobacco Epidemic. The MPOWER package. Geneva, WHO, 2008.
 
2.
Globalny sondaż dotyczący używania tytoniu przez osoby dorosłe (GATS) Polska 2009-2010. MZ 2010.
 
3.
Stan zagrożenia epidemią palenia tytoniu w Polsce. WHO, 2009.
 
4.
Mazur J, Małkowska-Szkutnik A. Wyniki badań HBSC 2010. Raport techniczny. Warszawa, 2011.
 
5.
Kowalewska A. Palenie tytoniu przez dziewczęta w Polsce w latach 1998-2008. Przegl Lek. 2009; 66(10): 680-682.
 
6.
Mazur J, Woynarowska B. Współwystępowanie palenia tytoniu i picia alkoholu w zespole zachowań ryzykownych u młodzieży szkolnej; tendencje zmian w latach 1990-2002. Alkoh Narkom. 2002; 17(1/2): 29-43.
 
7.
Woynarowska B, Kowalewska A. Działania w zakresie ograniczenia palenia tytoniu w szkołach ponadpodstawowych. Część II. Opinie uczniów klas pierwszych. Zdr Publ. 1999; 109(12): 421-424.
 
8.
Woynarowska B, Mazur J. Używanie substancji psychoaktywnych i inne zachowania ryzykowne u młodzieży w wieku 11-15 lat w Polsce w 2002 roku. Alkoh Narkom. 2003; 16(3-4): 155-171.
 
9.
Broszkiewicz M, Drygas W. Programy interwencji ukierunkowane na ograniczenie palenia tytoniu wśród młodzieży: rozważania metodologiczne. Przegl Lek. 2007; 64(10): 895-898.
 
10.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół. Dz. U. z dnia 15 stycznia 2009 r. Nr 4, poz. 17.
 
11.
Cylkowska-Nowak M. O potrzebie ewaluacji programów edukacji zdrowotnej- kilka uwag teoretycznych. W: Cylkowska-Nowak M. (Ed.). Edukacja zdrowotna: możliwości, problemy, ograniczenia, Poznań 2008.p.59-70.
 
12.
Woynarowska B. Edukacja zdrowotna. 1st ed. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008.
 
13.
Zatoński W, Przewoźniak K. Palenie tytoniu a fizjologia człowieka [Film]. PWN, 2006.
 
14.
Marmon G, Flak E. Edukacja dla zdrowia na przykładzie programów antynikotynowych dla dzieci i młodzieży ze szkół podstawowych i średnich. Sztuka Leczenia. 2001; 7(2): 71-76.
 
15.
Marmon G, Flak E. Przeciwdziałanie uzależnieniom wśród dzieci i młodzieży szkolnej na przykładzie programów antynikotynowych. Promocja zdrowia- Nauki Społeczne i Medycyna. 2000; 7(19): 145-155.
 
16.
Ostaszewski K. Skuteczność profilaktyki używania substancji psychoaktywnych. Podstawy opracowywania oraz ewaluacja programów dla dzieci i młodzieży. Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR. Warszawa, 2003.
 
17.
Bobrowski K. Monitorowanie rutynowych realizacji programu profilaktyki alkoholowej “Programu Domowych Detektywów”. Alkoh Narkom. 2001; 14(4): 535-552.
 
18.
Bobrowski K, Kocoń K, Pisarska A. Efekty dwuletniego programu profilaktyki alkoholowej. Alkoh Narkom. 2005; 18(3): 25-41.
 
19.
Bobrowski K. Ocena odroczonych efektów Programu Domowych Detektywów, mierzonych po czterech miesiącach od zakończenia programu. Alkoh Narkom. 2004; 18(1/2): 61-76.
 
20.
Borucka A, Okulicz-Kozaryn K, Pisarska A. Pierwsze doświadczenia związane z wprowadzaniem szkolnej interwencji wobec uczniów używających substancji psychoaktywnych. Alkoh Narkom. 2002; 15(2): 241-251.
 
21.
Ostaszewski K, Bobrowski K, Borucka A, Okulicz-Kozaryn K, Pisarska A. Ocena skuteczności programu wczesnej profilaktyki alkoholowej „Program Domowych Detektywów”. Alkoh Narkom. 2000; 13: 83-103.
 
22.
Wiehe SE, Garrison MM, Christakis DA, Ebel BE, Rivara FP. A systematic review of school-based smoking prevention trials with long-term follow-up. J Adolesc Health. 2005; 36(3): 162-169.
 
23.
Dobbins M, DeCorby K, Manske S, Goldblatt E. Effective practices for school-based tobacco use prevention. Prev Med. 2008; 46(4): 289-297.
 
24.
Maatoug J, Harrabi I, Gaha R, Bouyahia O, Gaha M, Kebaili R, Ben Rejab M, Ghannem H. Intervention on smoking in adolescents in Sousse, Tunisia. Rev Pneumol Clin. 2010; 66(3): 179-186.
 
25.
Robinson LA, Vander Weg MW, Riedel BW, Klesges RC, McLainAllen B. “Start to stop”: results of a randomised controlled trial of a smoking cessation programme for teens. Tob Control. 2003; 12(4 Suppl): iv26-iv33.
 
26.
Yang YH, Sue RL, Warnakulasuriya S, Dasanayake AP. Promoting better oral health practices among aboriginal Taiwanese adolescents: a school based oral health education intervention program. J Health Care Poor Underserved. 2009; 20(4 Suppl): 41-50.
 
27.
Yvonne Chan YF, Nagurka R, Richardson LD, Zaets SB, Brimacombe MB, Levine SR. Effectiveness of stroke education in the emergency department waiting room. J Stroke Cerebrovasc Dis. 2010; 19(3): 209- 215.
 
28.
Cylkowska-Nowak M. Opór zdrowotny” i jego konsekwencje dla edukacji i promocji zdrowia. Roczn. PZH. 2006; 57(1 Suppl): 35-42.
 
29.
Cylkowska-Nowak M. Teoretyczne i praktyczne wymiary oporu zdrowotnego. In: Cylkowska-Nowak M. (ed.). Edukacja zdrowotna: możliwości, problemy, ograniczenia, Poznań 2008.p.238-248.
 
30.
Wurzbach ME (ed.). Community Health Education and Promotion—A Guide to Program Design and Evaluation. Aspen Publishers, Inc., Gaithersburg, Maryland, 2002.
 
eISSN:1898-2263
ISSN:1232-1966